Rosyjska wersja mapy działań wojennych przedstawia obraz wydarzeń na froncie przeciwny do tego, który ukazuje mapa ukraińska. Rosyjski państwowy portal informacyjny RIA Nowosti uruchomił w czerwcu 2022 roku interaktywną mapę działań wojennych na terytorium Ukrainy. Jednak rosyjska wersja wydarzeń nieco różni się od ukraińskiej. Na rosyjskich mapach powierzchnia okupowanych terytoriów znacznie przewyższa rzeczywistą. Dziennikarze Czarnego Nieba przeanalizowali rosyjską i ukraińską mapę działań wojennych, aby porównać, jak Rosjanie postrzegają wojnę na wschodzie Ukrainy.
W skrócie:
- Rosyjski państwowy portal informacyjny RIA Nowosti od czerwca 2022 roku prowadzi własną mapę „specjalnej operacji wojskowej” na wschodzie Ukrainy.
- Rosyjskie mapy działań wojennych nie odzwierciedlają rzeczywistych rozmiarów terytoriów wyzwolonych przez stronę ukraińską spod rosyjskiej okupacji.
- Ukraińska mapa Deep State UA, stworzona przez wolontariuszy w pierwszych miesiącach pełnoskalowej inwazji Rosji na terytorium Ukrainy, przedstawia sytuację na froncie odmiennie niż mapa rosyjska, jednak to właśnie do niej odwołują się europejscy i amerykańscy analitycy.
- Na rosyjskich mapach powierzchnia okupowanych terytoriów znacznie przewyższa tę podawaną przez źródła ukraińskie. Dodano do nich nawet miejscowości, które nigdy nie były okupowane przez Federację Rosyjską.
- Moskwa manipuluje prawdą, aby stworzyć iluzję sukcesu na polu bitwy.
Czym są mapy działań wojennych
Organizacja wolontariacka Deep State UA rozpoczęła tworzenie własnej mapy działań wojennych pierwszego dnia rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Wcześniej wolontariusze prowadzili własny kanał informacyjny na Telegramie, ale po rosyjskiej inwazji postanowili monitorować sytuację na froncie. Pierwsza wersja mapy została stworzona w oparciu o Google Maps, jednak wkrótce została zablokowana przez firmę Google z powodu treści naruszających jej zasady. Dlatego wolontariusze postanowili stworzyć własny serwis.
Druga wersja, znana nam obecnie pod nazwą DeepStateMAP, zaczęła działać 30 marca 2022 roku w oparciu o niekomercyjny projekt OpenStreetMap. Mapa zawiera dane dotyczące przebiegu wydarzeń na froncie ukraińsko-rosyjskim począwszy od 3 kwietnia 2022 roku.
Rosyjska wersja mapy pojawiła się prawie trzy miesiące później. Pod koniec czerwca 2022 roku rosyjski portal informacyjny RIA Nowosti uruchomił interaktywną mapę działań wojennych na wschodzie Ukrainy, którą na stronie jest opisana jako „Specjalną operacją wojskową”. Pierwsze informacje na mapie pochodzą z 10 lipca 2022 roku. Dane są wprowadzane na mapę na podstawie oficjalnych komunikatów Ministerstwa Obrony Federacji Rosyjskiej.
Jak sytuacja na froncie jest przedstawiana na mapach działań wojennych
Rosyjska wersja mapy działań wojennych jest niezwykle prosta w obsłudze. Na stronie można wybrać datę, kierunek, a także zapoznać się z legendą.
Najważniejsze informacje są zaznaczone na czerwono. Jak podano na stronie, są to terytoria, nad którymi Rosja przejęła kontrolę od początku specjalnej operacji wojskowej. Mówiąc prościej, wszystko, co zaznaczono na czerwono, Rosjanie uznają za terytoria okupowane. Podobne oznaczenia zastosowano również na ukraińskiej mapie DeepStateMAP. Wszystko, co zaznaczono na czerwono, to terytoria Ukrainy okupowane przez Federację Rosyjską. Z kolei DeepState dodaje również oznaczenia błękitne – terytoria niedawno wyzwolone spod okupacji, zielone – terytoria wyzwolone od początku rosyjskiej agresji, a szare – terytoria, co do których informacje wymagają doprecyzowania. Na rosyjskiej mapie również widzimy kolor szary – oznacza on terytoria zajęte przez Siły Zbrojne Ukrainy (SZU), jednak zastosowano go tylko na trzech kierunkach: chersońskim, zaporoskim i kramatorskim.
Szacunkowa powierzchnia terytoriów, które Rosja określa jako „zajęte przez Siły Zbrojne Ukrainy”, wynosi 22,043 tys. km². Z kolei według danych zawartych na mapie ukraińskiej na dzień 2 października 2026 r. od początku pełnoskalowej inwazji wyzwolono 41,314 tys. km² terytoriów. Jednocześnie Ukraina nie uwzględnia w swoich obliczeniach około 6,824 tys. km² w obwodzie zaporoskim, ponieważ terytoria te nie były okupowane przez Rosjan, ale na ich mapie zaznaczono je kolorem szarym.
Jaką wersję rzeczywistości przekazuje Rosjanom RIA Nowosti
O ile na rosyjskiej mapie woli się nie pokazywać wyzwolonych terytoriów ukraińskich lub w miarę możliwości pomniejszać ich powierzchnię, o tyle terytoria okupowane, tymczasowo kontrolowane przez Federację Rosyjską, są sztucznie powiększane.
W obwodzie sumskim według danych DeepStateMAP okupowanych jest 246,86 km², a status kolejnych 43,5 km² pozostaje niepewny (informacja wymaga doprecyzowania). Według danych z mapy ukraińskiej granica okupacji przebiega za miejscowościami Kostiantynówka, Ołeksijiwka i Junakiwka.
Natomiast na mapie rosyjskiej obszar okupacji rozszerzono do miejscowości Kindratiwka (według danych Sił Zbrojnych Ukrainy została wyzwolona spod rosyjskiej okupacji 25 lipca 2025 r.), Pysariwka i Wełyka Rybycia (obie miejscowości zostały wyzwolone w kwietniu 2022 r.), a także o tereny, które według danych Sił Zbrojnych Ukrainy nigdy nie znalazły się pod okupacją: Chrapiwszczynę, Mohrycię i Małą Rybycię.
W obwodzie charkowskim sytuacja jest jeszcze bardziej interesująca. Rosyjscy propagandyści przypisują sobie znaczną część terytoriów, w szczególności miejscowości Rubiżne, Ukraińsk i inne, podczas gdy według danych ukraińskich wróg stacjonuje i prowadzi operacje ofensywne w rejonie Wołczańska.
Aby zrozumieć skalę rosyjskiej przesady, warto przyjrzeć się ukraińskiemu Kupiańskowi, który na rosyjskich mapach jest oznaczony jako okupowany.
Pod koniec października Siły Zbrojne Ukrainy ujawniły szczegóły operacji specjalnej Weles na kierunku kupiańskim. Podziemną operację wojskową przeprowadzono w opuszczonych radzieckich gazociągach o średnicy 1–1,2 metra, których Rosjanie używali do przerzucania grup dywersyjnych pod rzeką Oskoł. Obecnie Kupiańsk jest zaznaczony na mapie ukraińskiej kolorem szarym, ale szczegóły operacji specjalnej potwierdzają, że terytorium miasta nie znajduje się pod kontrolą Federacji Rosyjskiej.
Również w Federacji Rosyjskiej odmawia się uznania za wyzwolone terytoriów, na których Siły Zbrojne Ukrainy przeprowadziły ofensywną operację specjalną Vivaldi, trwającą od maja do października 2026 roku na kierunku łymańskim w obwodzie donieckim. Siły Zbrojne Ukrainy informują o wyzwoleniu spod okupacji 16 miejscowości (277 km²).
Podobne rozbieżności w danych obserwuje się na całej linii frontu.
Dlaczego ufamy danym DeepStateMAP
Projekt, który rozpoczął działalność jako organizacja wolontariacka i zgromadził wokół siebie ludzi pełnych inicjatywy, przez lata wojny przekształcił się w jedno z wiodących źródeł informacji o przebiegu działań wojennych na froncie ukraińsko-rosyjskim od początku pełnoskalowej inwazji. Obecnie serwis jest stale aktualizowany i rozbudowywany; na stronie można znaleźć aktualne informacje o pożarach, poziomie promieniowania tła, a nawet warunkach pogodowych.
Ministerstwo Obrony Ukrainy oraz organizacja pozarządowa „DeepState UA” podpisały 13 marca 2024 roku memorandum o współpracy, które przewiduje wymianę danych między organizacjami w celu lepszego informowania Sił Zbrojnych Ukrainy.
Serwis jest szeroko wykorzystywany przez zachodnich ekspertów i analityków do analizy wydarzeń na froncie. Na przykład amerykański Instytut Studiów nad Wojną (ISW) wielokrotnie odwoływał się w swoich analizach do danych DeepStateMAP, m.in. w materiale „Ocena rosyjskiej kampanii ofensywnej, 12 marca 2025 r.”.
Projekt wspierają również ukraińskie ośrodki za granicą, takie jak House of Ukraine w San Diego (USA).
Po co Rosja tworzy własną mapę wydarzeń
Mapa „specjalnej operacji wojskowej” to nic innego jak kolejny, choć zakrojony na szeroką skalę projekt propagandowy Rosji, który pomaga przedstawiać własną rzeczywistość i tworzyć iluzję sukcesów na polu bitwy.
Iluzję sukcesu tworzą również oświadczenia rosyjskich polityków i prezydenta, a wzmacniają ją „wiadomości z frontu”. Takie podejście do relacjonowania wydarzeń pozwala Kremlowi manipulować sytuacją, tworzyć korzystny wizerunek zwycięzców na użytek ludności cywilnej Rosji, a także wywierać presję psychologiczną na wojskowych i cywilów na Ukrainie.
Zasada jest bardzo prosta: jeśli istnieją dwie alternatywne wersje wydarzeń, zawsze pozostaje jedno pytanie: „Czyja wersja jest bliższa prawdy?”.
Julia Derdiuk
Oficjalne źródła rosyjskie i białoruskie przytoczone w niniejszym tekście służą wyłącznie celom informacyjnym. Treści pochodzące z tych źródeł mogą stanowić dezinformację lub propagandę.
