Nowa fala mobilizacji po wyborach do Dumy Państwowej to jeden z najczęściej dyskutowanych tematów w Rosji. Ukraińskie i zachodnie źródła twierdzą, że Władimir Putin przygotowuje się do ogłoszenia dodatkowego poboru, rosyjscy urzędnicy i wojskowi nazywają takie twierdzenia „bzdurą i brednią”, a Rosjanie w wieku poborowym szukają miejsca, gdzie mogliby przeczekać niespokojny czas.
Krótko:
- Wołodymyr Zełenski: Rosja może nasilić działania mobilizacyjne po wyborach do Dumy Państwowej
- Oficer SZU: bez napływu nowych zasobów mobilizacyjnych Rosja nie może ani zwiększyć, ani utrzymać tempa operacji
- Rosyjscy urzędnicy i wojskowi zaprzeczają wszelkim doniesieniom o mobilizacji
- Instytucje i przedsiębiorstwa masowo szukają specjalistów ds. ewidencji wojskowej
- Rosjanie w wieku poborowym sprawdzają, jak i dokąd wyjechać z kraju na czas mobilizacji
Wersje i zaprzeczenia
Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski, powołując się na dane wywiadowcze, oświadczył, że władze Rosji planują rozszerzyć mobilizację jesienią 2026 roku — po wyborach do Dumy Państwowej. Według niego Kreml liczy, że w ten sposób uzupełni braki w stanie osobowym, aby móc kontynuować wojnę.
Na początku lipca z podobnym oświadczeniem wystąpił prezydent Czech Petr Pavel. W jego ocenie przed głosowaniem rosyjskie kierownictwo raczej nie zdecyduje się na ten krok ze względu na jego niepopularność, jednak po wyborach taki scenariusz jest całkiem możliwy.
Według danych The Wall Street Journal rosyjskie kierownictwo zamierza kontynuować ofensywę na Ukrainie i dążyć do przejęcia pełnej kontroli nad Donbasem, jednak obecne tempo naboru żołnierzy kontraktowych nie wystarcza już do uzupełniania strat. Jak pisze dziennik, nowa mobilizacja może objąć Rosjan z minimalnym przeszkoleniem lub w ogóle niechętnych do walki, podczas gdy w pierwszej fali powoływano rezerwistów i mężczyzn z doświadczeniem wojskowym.
W samej Rosji zarówno urzędnicy, jak i wojskowi zaprzeczają wszelkim doniesieniom o możliwej mobilizacji. Wiceprzewodniczący Rady Bezpieczeństwa Dmitrij Miedwiediew nazwał wszystkie publikacje na ten temat „bzdurą i brednią”, oświadczając, że armia nadal uzupełnia szeregi żołnierzami kontraktowymi i ochotnikami, dlatego dodatkowy pobór nie jest potrzebny.
Przewodniczący Komisji Obrony Dumy Państwowej Andriej Kartapołow również nazwał podobne pogłoski wytworem fantazji Wołodymyra Zełenskiego i oświadczył, że nie ma potrzeby przeprowadzania nowego poboru. Kartapołow wypowiadał się jednak w podobnym tonie także we wrześniu 2022 roku — na kilka dni przed ogłoszeniem przez Władimira Putina „częściowej mobilizacji” w Rosji.
Armia kontraktowa na granicy możliwości
Podczas pierwszej fali mobilizacji Ministerstwo Obrony planowało powołać 300 tys. osób. Już w październiku 2022 roku ówczesny minister obrony Siergiej Szojgu poinformował Władimira Putina, że wyznaczone zadanie mobilizacyjne zostało pomyślnie wykonane i że nie planuje się żadnych dodatkowych zadań w ramach częściowej mobilizacji.
Następnie rosyjska armia uzupełniała szeregi głównie żołnierzami kontraktowymi. Państwo znacznie zwiększyło jednorazowe wypłaty za podpisanie kontraktu, podniosło uposażenie i rozszerzyło regionalne instrumenty wsparcia. Według oficjalnych danych w 2023 roku służbę kontraktową podjęło około 540 tys. osób, w 2024 roku — około 450 tys., a w 2025 roku — 422 tys.
Obecnie rosyjskim władzom udaje się pozyskiwać około 30 tys. żołnierzy kontraktowych miesięcznie. To liczba porównywalna z miesięcznymi stratami rosyjskiej armii, a w niektórych okresach nawet od nich niższa. Według danych Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy w lipcu 2026 roku straty rosyjskiej armii sięgnęły 42 860 żołnierzy.
Jak wyjaśnił redakcji Black Sky oficer Sił Zbrojnych Ukrainy: bilans strat i uzupełnień po stronie rosyjskiej od dłuższego czasu pozostaje ujemny. Kreml stanął przed dylematem: przeprowadzić mobilizację z nieprzewidywalnymi konsekwencjami wewnętrznymi, aby utrzymać niskie tempo ofensywy, albo dopuścić do ostatecznego wyczerpania potencjału ofensywnego wojsk. Bez napływu nowych zasobów mobilizacyjnych Federacja Rosyjska nie jest w stanie ani zwiększyć, ani utrzymać tempa operacji. Jednocześnie sama mobilizacja w obecnych warunkach nie gwarantuje przyspieszenia ofensywy.
Praca nad błędami
W ciągu czterech lat, które upłynęły od pierwszej fali mobilizacji, Rosja znacznie usprawniła system ewidencji wojskowej. Od 2025 roku w pełnym zakresie funkcjonuje rejestr elektronicznych wezwań. Obecnie wezwanie uznaje się za doręczone nie tylko po osobistym odbiorze, lecz także z chwilą umieszczenia go w rejestrze państwowym.
Jednocześnie rozszerzono katalog ograniczeń nakładanych za niestawienie się w komisariacie wojskowym. Osobom naruszającym przepisy można zakazać wyjazdu z kraju, rejestracji nieruchomości i pojazdów oraz uzyskania statusu osoby samozatrudnionej.
W 2026 roku obrońcy praw człowieka zaczęli informować o stosowaniu tych środków w praktyce. Według ich danych poborowym uniemożliwiano wyjazd za granicę przez lotniska Wnukowo i Pułkowo, a także przez lądowe przejście na granicy z Abchazją. W kwietniu odnotowano pierwszy przypadek, gdy Rosjaninowi, który zignorował wezwanie, uniemożliwiono wylot przez Białoruś: funkcjonariusze straży granicznej w Mińsku wykreślili go z listy pasażerów najpierw lotu do Tbilisi, a następnie do Erywania.
W związku z pogłoskami o możliwej mobilizacji Rosjanie w czerwcu pobili rekord pod względem liczby zapytań dotyczących wyjazdu z kraju. Zapytania „dokąd wyjechać bez wizy”, „ile trwa wyrobienie paszportu zagranicznego” i „zezwolenie na wyjazd” osiągnęły najwyższe wartości od początku wojny — wynika z analizy danych Yandexu i Google Trends przeprowadzonej przez projekt „Możem objasnit´”.

Sondaż Fundacji Opinia Publiczna również wykazał wzrost niepokoju wśród Rosjan. W ciągu tygodnia — od 24 do 29 lipca — odsetek respondentów odczuwających niepokój wzrósł z 53 do 57 proc., osiągając najwyższy poziom od czasu mobilizacji w 2022 roku. Właśnie w tym okresie rosyjskie władze aktywnie zaprzeczały przygotowaniom do nowej mobilizacji.
Jak stwierdził oficer Sił Zbrojnych Ukrainy: pierwsza fala z 2022 roku spowodowała wyjazd z Rosji około miliona mężczyzn. Głównym zagrożeniem związanym z nową mobilizacją jest destabilizacja sytuacji społeczno-politycznej. Masowy pobór może wywołać wzrost niezadowolenia społecznego, nową falę emigracji, spadek zaufania do władz i dalsze pogłębienie niedoboru kadr w gospodarce. Nawet przy braku wyraźnej paniki masowy pobór nie rozwiąże systemowych problemów związanych z przygotowaniem, dowodzeniem i zabezpieczeniem materiałowo-technicznym wojsk. W najlepszym razie nowo zmobilizowani zostaną wykorzystani do łatania luk na froncie jako mięso armatnie.
Oznaki przygotowań do mobilizacji
Według oceny amerykańskiego Instytutu Studiów nad Wojną (ISW) Kreml już tworzy podstawy prawne mobilizacji: Duma Państwowa rozszerzyła grupę osób skazanych, którym zezwala się na zawieranie kontraktów z Ministerstwem Obrony, a Rosgwardia zaktualizowała przepisy dotyczące obrony cywilnej z uwzględnieniem okresu mobilizacji i stanu wojennego.

Od czerwca kierownicy, księgowi i specjaliści ds. kadr w rosyjskich firmach zaczęli przygotowywać pracowników do mobilizacji. Jednocześnie resortowe czasopismo Federalnej Służby Podatkowej „Rosyjski Kurier Podatkowy” opublikowało instrukcję „Kolejność powołań w razie mobilizacji”, w której wyjaśniono, jak prawidłowo prowadzić ewidencję wojskową, reagować na wezwania i nakazy mobilizacyjne dotyczące pracowników oraz zawiadamiać komisariaty wojskowe.
Pod koniec lipca firmy i instytucje państwowe w całej Rosji zaczęły masowo poszukiwać specjalistów ds. ewidencji wojskowej i mobilizacji. W serwisie rekrutacyjnym HeadHunter zamieszczono setki takich ogłoszeń: specjalistów szukają wszyscy — od szpitali po „Roskosmos”.
Autorzy: Olga Siemaszko, Artur Żak
Oficjalne źródła rosyjskie i białoruskie przytoczone w niniejszym tekście służą wyłącznie celom informacyjnym. Treści pochodzące z tych źródeł mogą stanowić dezinformację lub propagandę.








