„Niebieska fala” przeciwko Trumpowi: jak wybory zmieniają Amerykę i co to oznacza dla Ukrainy

Demokraci przejmują kontrolę nad obiema izbami Kongresu USA, wygrywając nawet w stanach, które przez dziesięciolecia pozostawały republikańskie. Donald Trump deklaruje gotowość do współpracy z przeciwnikami, a Waszyngton przygotowuje się do nowego okresu rządów podzielonych. Dla Ukrainy wyniki te otwierają możliwości wzmocnienia poparcia parlamentarnego, choć jednocześnie część jej długoletnich sojuszników opuszcza Kongres.

W skrócie:

• Demokraci odzyskują kontrolę nad obiema izbami Kongresu. Wybory śródokresowe 3 listopada zmieniły układ sił w Waszyngtonie. Biały Dom pozostaje w rękach Donalda Trumpa, a demokraci uzyskują większość w Izbie Reprezentantów i Senacie. Nowy skład Kongresu rozpocznie pracę 3 stycznia 2027 roku.
• Wysokie koszty życia i wojna z Iranem stały się ważnymi tematami wyborów. Według oceny agencji Reuters wyborców niepokoiły ceny i działania administracji. Demokraci skoncentrowali kampanię na codziennych wydatkach i kwestiach korupcji, podczas gdy republikanie poświęcali wiele uwagi sporom kulturowym.
• Trump mówi o współpracy, a Kongres przygotowuje się do wzmocnienia kontroli nad administracją. Prezydent oświadczył, że jest gotów zaakceptować wyniki wyborów i negocjować z demokratami. Nowa większość będzie mogła aktywniej prowadzić dochodzenia i wpływać na zatwierdzanie w Senacie kandydatur zgłoszonych przez prezydenta. Trump zachowuje prawo weta, więc w kwestiach budżetu i ustawodawstwa wiele będzie zależało od negocjacji.
• Dla Ukrainy otwierają się nowe możliwości w Kongresie, ale część jej sojuszników poniosła porażkę. Wśród nich są republikanie, którzy głosowali za wsparciem Ukrainy lub pracowali nad pakietami pomocowymi. Dalsze finansowanie i dostawy broni będą zależały od konkretnych decyzji Kongresu oraz negocjacji z Białym Domem.
• Kreml oczekuje, że Trump będzie kontynuował swój kurs polityki zagranicznej. Przed głosowaniem rzecznik Kremla Pieskow nazywał wybory sprawą wewnętrzną Stanów Zjednoczonych, a po głosowaniu, komentując wyniki, podkreślił, że Trump będzie nadal prowadził własną politykę zagraniczną.

Wybory śródokresowe z 3 listopada stały się wstrząsającym ciosem politycznym dla Donalda Trumpa i Partii Republikańskiej. Wiadomo już, że demokraci odzyskują większość w obu izbach Kongresu. NPR nazywa to początkiem nowego okresu rządów podzielonych: Biały Dom pozostaje w rękach republikanów, podczas gdy władza ustawodawcza przechodzi w ręce przeciwników prezydenta. Ostateczny podział mandatów będzie zależał od zakończenia liczenia głosów.

„Sejsmiczne zmiany polityczne w USA. Demokraci nie tylko przejmują kontrolę nad obiema izbami Kongresu, ale robią to z ogromną przewagą” – tak pierwsze wyniki ocenia dziennikarz i doradca medialny Razom for Ukraine Ostap Jarysz, który wcześniej pracował jako dziennikarz w Głosie Ameryki. W swoim komentarzu na gorąco przypuszcza, że demokraci mogą zdobyć 54–55 miejsc w Senacie i ponad 250 w Izbie Reprezentantów. Rzeczywiście, osioł (symbol Partii Demokratycznej) stratował słonia (symbol republikanów).

Szczególne znaczenie mają zwycięstwa demokratów w tradycyjnych bastionach republikanów. Jak donosi ABC News, w Teksasie James Talarico pokonuje prokuratora generalnego stanu Kena Paxtona. W Kansas demokrata Adam Hamilton wyprzedza urzędującego senatora Rogera Marshalla. W Ohio do Senatu wraca Sherrod Brown, który dwa lata temu przegrał poprzednie wybory.

Skalę zmian dobrze pokazuje czas, jaki upłynął od poprzednich zwycięstw. Jak zauważa specjalistyczny magazyn Roll Call, Teksas ostatni raz wybrał demokratę do Senatu w 1988 roku, Kansas – w 1932 roku, a Karolina Południowa – w 1998 roku. W Karolinie Południowej Annie Andrews pokonała Darlene Graham, mianowaną na stanowisko senatora po śmierci jej brata, Lindseya Grahama. Czasopismo wiąże sukces demokratów z połączeniem silnych kandydatów i sprzyjającego opozycji klimatu politycznego.

„W rzeczywistości jednak kandydaci republikańscy, których wystawił i poparł Trump, przegrali nawet w tradycyjnie republikańskich stanach” – podkreśla Jarysz.

Amerykańskie media postrzegają wyniki przede wszystkim jako ocenę działań obecnej administracji. The Washington Post umieścił w nagłówku sformułowanie: „Wyborcy ukarali Trumpa, zdecydowanie zwracając się ku demokratom”.

Reuters jako główne przyczyny wymienia niezadowolenie z kosztów życia, wojnę z Iranem oraz zarzuty dotyczące zarządzania krajem. Demokraci oparli swoją kampanię na kwestii tego, na ile ludzi stać na codzienne wydatki, oraz na problemie korupcji, podczas gdy republikanie poświęcali znaczną uwagę sporom kulturowym. Według oceny agencji obawy gospodarcze okazały się dla wyborców ważniejsze.

Dla zrozumienia wyników ważne są również kampanie lokalne. Pensylwańska stacja publiczna WHYY opisuje spodziewaną „niebieską falę” jako taką, która przekształciła się w „falę przypływową”. Demokraci wygrali cztery najbardziej zacięte wyścigi o miejsca w Izbie Reprezentantów w tym stanie. Wśród pokonanych znalazł się Brian Fitzpatrick, który cieszył się reputacją umiarkowanego republikanina i często nie zgadzał się z Trumpem. Tym razem temu zwolennikowi budowania stosunków z Ukrainą wizerunek niezależnego polityka nie wystarczył do zwycięstwa.

Wyniki głosowania dają zatem podstawy do mówienia o szerszym niezadowoleniu z władzy. Dotknęło ono zarówno najbliższych zwolenników prezydenta Trumpa, jak i polityków, którzy starali się zachować wobec niego dystans.

Pierwsze oświadczenia Trumpa łączą gotowość do negocjacji z próbą odcięcia się od odpowiedzialności za porażkę.

„Będziemy współpracować z demokratami i, wiecie, z niecierpliwością czekamy na współpracę z nimi. Prawdopodobnie dojdziemy do porozumienia w jakiejś sprawie” – oświadczył prezydent w wywiadzie udzielonym The New York Times, jak podaje agencja Reuters.

Jednocześnie na Truth Social Trump napisał, że gdyby jego nazwisko znalazło się na karcie do głosowania, republikanie wygraliby z dużą przewagą. Reuters zwraca uwagę na sprzeczność: podczas kampanii prezydent sam wzywał zwolenników, by głosowali tak, jakby on również kandydował. Przypomnijmy, że wszyscy kongresmeni wybierani są w systemie większościowym.

Gotowość do uznania wyników głosowania nie oznacza jeszcze zgody na program zwycięzców. Nowa równowaga sił stwarza warunki zarówno do negocjacji, jak i do długotrwałych konfliktów między Kongresem a Białym Domem.

NPR spodziewa się nasilenia dochodzeń parlamentarnych i kontroli nad administracją. Demokratyczna większość w Senacie utrudni również zatwierdzanie kandydatów wskazanych przez prezydenta na stanowiska, których obsadzenie wymaga zgody izby.

Dla Kijowa wyniki te mają kilka wymiarów. Rozkład sił między partiami będzie determinował kierownictwo komisji, porządek obrad parlamentu oraz możliwości kontroli nad polityką zagraniczną administracji. Jednocześnie ważni pozostają konkretni ustawodawcy, ich doświadczenie i gotowość do pracy nad kwestiami ukraińskimi.

„Dla Ukraińców te wiadomości mają jeszcze jeden wymiar. Wśród tych, którzy przegrali, znajdują się silni sojusznicy Ukrainy w Kongresie” – zauważa Ostap Jarysz.

W swoim komentarzu wymienia on w szczególności Briana Fitzpatricka, Mike’a Lawlera, Roba Bresnahana, Mike’a Careya oraz Susan Collins.

Osobną, znaczącą dla ukraińskich odbiorców wiadomością jest porażka Victorii Spartz. Jak donosi The Wall Street Journal, urodzona na Ukrainie kandydatka przegrała z demokratą J.D. Fordem w piątym okręgu wyborczym stanu Indiana. Gazeta przypomina, że Spartz wyrażała sceptycyzm co do dalszej amerykańskiej pomocy Ukrainie. Jej ukraińskie pochodzenie samo w sobie nie determinowało jej stanowiska podczas głosowań.

Praktyczny wniosek dla Ukrainy to konieczność szybkiego nawiązywania kontaktów z nowymi ustawodawcami oraz rozwijania współpracy z obiema partiami. Zwycięstwo demokratów może zmienić możliwości Kongresu w zakresie wywierania wpływu na administrację, jednak samo w sobie nie gwarantuje konkretnych decyzji dotyczących finansowania czy dostaw broni. Będzie to zależało od treści projektów ustaw, negocjacji z Białym Domem oraz poparcia w obu izbach.

Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow 2 listopada nazwał wybory „wewnętrzną sprawą Stanów Zjednoczonych”, dodając, że Moskwa będzie je uważnie śledzić. W odpowiedzi na pytanie o możliwe konsekwencje dla Ukrainy podkreślił, że Trump pozostanie prezydentem do końca swojej kadencji i będzie nadal prowadził politykę zagraniczną. Poinformowała o tym agencja Interfax.

Już 30 października, według tej samej agencji, Pieskow przypuszczał, że wybory śródokresowe nie zmienią amerykańskiego stosunku do Rosji.

Po rozpoczęciu ogłaszania wyników rosyjskie media informowały o sukcesie demokratów, ale część publikacji skupiała się na narzędziach, które pozostają w rękach prezydenta. W szczególności agencja TASS opublikowała artykuł zatytułowany „Trump sparaliżuje prace legislacyjne demokratów w przypadku ich zwycięstwa”. Jest to ocena rozmówcy agencji z Partii Republikańskiej, a nie potwierdzony skutek wyborów ani oficjalne oświadczenie Kremla.

W innej publikacji agencja TASS położyła nacisk na słowa Trumpa dotyczące prawa weta oraz możliwości przyszłych porozumień z demokratami.

W tych konkretnych materiałach widać nacisk na zachowanie uprawnień prezydenckich oraz perspektywy konfrontacji w Waszyngtonie. Jednak wyciąganie z nich wniosków dotyczących oficjalnej reakcji rosyjskich władz na ostateczne wyniki jest przedwczesne.

Nowy skład Kongresu ma rozpocząć pracę 3 stycznia 2027 roku. Do tego czasu będą trwały prace nad uściśleniem wyników i przygotowania do zmiany kierownictwa parlamentu.

„Tej nocy przez Amerykę przetoczyła się wielka niebieska fala” – podsumowuje Ostap Jarysz.

Jej polityczny zasięg jest już widoczny. O jej dalszym znaczeniu przesądzą decyzje: czy demokraci zdołają przekształcić sukces wyborczy w skuteczną kontrolę parlamentarną, w jakich kwestiach Trump zgodzi się na kompromis oraz czy w odnowionym Waszyngtonie znajdzie się stabilna większość popierająca Ukrainę.

Autorka: Switłana Miałyk

Oficjalne źródła rosyjskie i białoruskie przytoczone w niniejszym tekście służą wyłącznie celom informacyjnym. Treści pochodzące z tych źródeł mogą stanowić dezinformację lub propagandę.