Co sprawia, że szef słowackiego rządu zmienia się z polityka w komika?
Nie trzeba być wielkim prorokiem ani karpackim molfarem, by zrozumieć, że droga do realizacji najważniejszego celu rządów Putina, czyli przywrócenia wielkości kierowanemu przez niego „niedoimperium”, wiedzie przez rozbicie Unii Europejskiej – bastionu demokracji oraz jej podstawowych wartości społecznych i ogólnoludzkich. To właśnie Wspólnota Europejska, po tymczasowym „porozumieniu” przywódcy orków z Trumpem, stanowi obecnie niemal jedyną przeszkodę w realizacji agresywnych zamiarów obecnego dyktatora Moskowii.
Jednak do osiągnięcia tego chorobliwego celu niezbędni są również kolaboranci spośród polityków nieudaczników z krajów europejskich. Zwłaszcza tych, którzy zachowali resztki sowieckiej mentalności, stale podsycanej przez media rozpowszechniające za moskiewskie petrodolary kremlowską propagandę w Europie 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu.
Jeszcze do niedawna węgierski premier Viktor Orbán przez lata służył Putinowi za taran wymierzony w jedność Wspólnoty Europejskiej. Jednak w kwietniu tego roku Węgrzy zdemaskowali tego populistę, a miejsce stałego krytyka UE na krótko się zwolniło. Zanim prezydent Polski Karol Nawrocki zdążył zdobyć doświadczenie i wpływy potrzebne, by zająć to miejsce, rolę tę wziął na siebie kolejny populista i outsider, słowacki premier Robert Fico, któremu dziś znów grozi przedwczesna utrata stanowiska z powodu kłótni o posady w koalicji rządowej. W ostatnich miesiącach jego zachowanie i publiczne wypowiedzi pokazały, że do tego doświadczonego polityka zdecydowanie bardziej pasuje rola komika i humorysty niż szefa rządu. To zrozumiałe, bo o wiele łatwiej trafiać do wiadomości za sprawą komicznych wystąpień niż skutecznie kierować rządem, stwarzać warunki sprzyjające rozwojowi gospodarki i znajdować niełatwe rozwiązania, które poprawią codzienne życie rodaków…
W skrócie
- Dlaczego R. Fico stwierdził, że referendum w sprawie przystąpienia Słowacji do Unii Europejskiej w 2003 roku zostało sfałszowane?
- Kłamstwo, jakoby Słowacy nie dążyli do przystąpienia do Unii Europejskiej, mogą obalić nie tylko oficjalne dane, lecz także relacje świadków.
- Wizyty Ficy w Moskwie nie dają mu prawa do przenoszenia moskiewskich wyobrażeń o wyborach i o tym, jak obchodzić się z historią.
- „Piwna retoryka” stała się znakiem rozpoznawczym słowackiego premiera i jest skierowana przede wszystkim do odbiorców w kraju
W trakcie swojej kadencji obecny rząd Słowacji nie spełnił żadnej ze swoich głośnych obietnic wyborczych

Obecnie przed Robertem Ficą stoi niezwykle ważne zadanie – utrzymać się na stanowisku po następnych wyborach parlamentarnych, które mają się odbyć jesienią 2027 roku, i uniknąć postępowań karnych. Aby zachować poparcie elektoratu, ucieka się do różnych manipulacji propagandowych. Doświadczony ekspert, profesor Uniwersytetu Preszowskiego i starszy pracownik naukowy Centrum Badawczego Słowackiego Stowarzyszenia Polityki Zagranicznej (RC SFPA) Alexander Duleba uważa, że takie zachowanie Ficy i jego politycznego otoczenia wynika z tego, że w trakcie swojej kadencji obecny rząd Słowacji nie spełnił żadnej ze swoich głośnych obietnic wyborczych, a skrajnie prawicowa partia Republika stopniowo zyskuje poparcie kosztem jego partii Smer-SD.
Alexander Duleba podkreśla, że „w drodze do władzy w 2023 roku Robert Fico obiecał wyborcom uchwalenie ustawy o organizacjach pozarządowych – „agentach Sorosa”, wycofanie Słowacji z dwustronnej umowy obronnej ze Stanami Zjednoczonymi, na mocy której Amerykanie mogą korzystać z baz wojskowych na terytorium Słowacji, wszczęcie postępowania karnego wobec byłego ministra obrony Jaroslava Naďa za przekazanie broni Ukrainie i wiele innych rzeczy. Żadna z tych głośnych obietnic nie została spełniona! Co więcej, sąd przywrócił do pracy zwolnionych przez obecny rząd policjantów, którzy w poprzedniej kadencji prowadzili śledztwo w sprawie korupcji w otoczeniu Ficy, a jego „stanowcza” przedwyborcza gwarancja, że nie dostarczy Ukrainie ani jednego pocisku artyleryjskiego, doprowadziła do sytuacji, w której Słowacja dostarcza dziś Ukrainie na zasadach komercyjnych rekordową liczbę pocisków artyleryjskich! Biorąc to wszystko pod uwagę, Fico musi pokazać antysystemowym wyborcom, jak bliskie ma kontakty z Rosją, bo tak to właśnie działa.
Właśnie dlatego niedaleko Przełęczy Dukielskiej postawiono niedawno pomnik radzieckiego marszałka Iwana Koniewa, który w 1956 roku utopił we krwi antykomunistyczne powstanie Węgrów, właśnie dlatego szef słowackiego MSZ Juraj Blanár pod koniec października poleciał do Moskwy, by zrobić sobie zdjęcie z Ławrowem, właśnie dlatego sam premier Słowacji niemal ściskał się z Putinem 9 maja pod murem Kremla. Jestem przekonany, że w miarę zbliżania się wyborów takich gestów będzie jeszcze więcej” – powiedział mi dwa tygodnie temu Alexander Duleba. Miał nosa!
Robert Fico bez żadnych dowodów stwierdził, że referendum w sprawie przystąpienia Słowacji do Unii Europejskiej w 2003 roku zostało sfałszowane
Przemawiając 7 listopada w Pradze podczas otwarcia zorganizowanej przez partię Smer-SD „Szkoły Socjaldemokracji”, Robert Fico bez żadnych dowodów stwierdził, że referendum w sprawie przystąpienia Słowacji do Unii Europejskiej w 2003 roku zostało sfałszowane! „Przeprowadziliśmy referendum, które – gdyby nie zostało sfałszowane – nie zakończyłoby się sukcesem. Wyniki referendum były tak wyrównane, że wprowadzono pewne »korekty«, by odpowiadały oczekiwaniom, i pozwolono Republice Słowackiej przystąpić do tej organizacji. Gdyby ówczesna opozycja, w szczególności Smer i pan Mečiar, nie powiedziała: »Przystąpmy do Unii Europejskiej«, to gwarantuję wam, że referendum nie zakończyłoby się sukcesem” – oświadczył, siedząc obok Václava Klausa, drugiego prezydenta Czech (2003–2013), oszołomionego tą wypowiedzią.
Oczywiście Fico po raz kolejny bezczelnie skłamał, ponieważ oficjalne wyniki ogólnokrajowego referendum z maja 2003 roku radykalnie odbiegają od bezpodstawnych słów premiera. I nie chodzi tu o kilka punktów procentowych różnicy między oficjalnie odnotowanym wynikiem a marginesem przyjmowanym przez eurosceptyków. Według danych słowackich urzędów statystycznych frekwencja w plebiscycie w 2003 roku wyniosła 52,15%, a za przystąpieniem Słowacji do UE zagłosowało prawie 93,71% jego uczestników! Nie „niepewne” 51 czy nieprzekonujące 55, nie wymowne 60 czy zdecydowane 70 procent, ale miażdżące 93,71%! Na fałszerstwo na taką skalę nie mogłaby sobie pozwolić nawet ukraińska Centralna Komisja Wyborcza z czasów Kiwałowa! Nawiasem mówiąc, to głosowanie pozostaje do dziś jedynym udanym referendum w historii kraju, ponieważ wszystkie pozostałe próby zakończyły się niepowodzeniem z powodu niskiej frekwencji – poniżej wymaganych 50%.
Słowackie referendum w sprawie przystąpienia do Unii Europejskiej: wspomnienia świadków
Kłamstwo Roberta Ficy, jakoby Słowacy nie dążyli do przystąpienia do Unii Europejskiej, obnażają nie tylko oficjalne dane, ale także relacje świadków, w tym osób, z którymi rozmawiałem w tamtym czasie, przygotowując artykuły.
Jak wiadomo, jednym z postulatów Pomarańczowego Majdanu z lat 2004–2005 była integracja euroatlantycka Ukrainy. Dziesiątki milionów Ukraińców nie bez zazdrości obserwowały, jak zaledwie rok wcześniej państwa Europy Środkowej – wczorajsze siostry z „obozu socjalistycznego” – z powodzeniem uwolniły się z duszących objęć Moskwy i stały się pełnoprawnymi członkami rodziny wolnych narodów europejskich.
Bardzo szybko w społeczeństwie ukraińskim rozpoczęła się ożywiona dyskusja na temat konkretnych korzyści płynących z członkostwa w UE. Redaktorka naczelna ogólnoukraińskiego pisma Deń (z którym łączyła mnie współpraca twórcza) Łarysa Iwszyna poprosiła mnie o przygotowanie materiałów z Węgier i Słowacji na temat tego, jak zmieniło się życie w tych krajach po ich przystąpieniu do UE. Z radością przyjąłem tę propozycję, ponieważ sam śledziłem i opisywałem te procesy w redagowanej przeze mnie zakarpackiej gazecie regionalnej „FEST”.
W październiku 2008 roku w gazecie Deń ukazał się jeden z artykułów z tego cyklu – „»Euroremont« społeczeństwa: doświadczenia najbliższych sąsiadów”, z którego chciałbym teraz zacytować kilka akapitów.
„…Szef urzędu miejskiego w Bardejowie Juraj Popjak twierdzi, że przygotowania do przystąpienia, a potem samo przystąpienie jego kraju do Unii Europejskiej zmusiły Słowaków do bardziej krytycznej oceny własnej sytuacji i porównania jej ze standardami UE. W końcu pod większością względów (rozwój gospodarki, stan środowiska naturalnego, sieci komunikacyjnych i infrastruktury komunalnej, działalność struktur władzy) pozostawali daleko w tyle za mieszkańcami Europy Zachodniej. Zdali sobie również sprawę, że większości zasadniczych problemów nie da się rozwiązać samodzielnie, bez gruntownych zmian społecznych, udoskonalenia ustawodawstwa i zmiany mentalności obywateli. »Oczywiście, gdybyśmy żyli jak Szwajcarzy, to być może nie potrzebowalibyśmy Unii« – mówi pan Juraj.
Przystąpienie do Wspólnoty Europejskiej otworzyło przed miastem możliwość pozyskiwania niezwykle potrzebnych środków zarówno na renowację zabytków architektury, jak i na rozwój infrastruktury miejskiej. W ciągu tych lat dzięki dotacjom unijnym zrealizowano cały szereg projektów – od zakończenia gruntownej renowacji historycznej części miasta, Placu Ratuszowego (remont budynków, sieci wodociągowej, kanalizacyjnej, elektrycznej, gazowej i telekomunikacyjnej oraz ułożenie bruku), po budowę toalety publicznej. Wszystkie projekty, o których realizacji decydowano w Brukseli, są finansowane według następującego schematu: 75% ze środków unijnych, 20% z budżetu państwa, 5% z budżetu miasta. Efektem tej współpracy jest już dziś odrestaurowane centrum miasta, wyglądające jak pisanka, częściowo odbudowane mury i wieże dawnej twierdzy oraz nowo wybudowane amfiteatr miejski i toaleta publiczna.
To materialna strona korzyści płynących z członkostwa we Wspólnocie Europejskiej. Ale młodzi ludzie mogą też zdobywać wykształcenie na uniwersytecie w wybranym przez siebie europejskim mieście. Wielu młodych mieszkańców Bardejowa studiuje obecnie na uczelniach w Pradze, Monachium, Wiedniu, Berlinie i Rzymie. Starsi ludzie, jak choćby byli nauczyciele Peter i Helena Kuzmišinowie, na emeryturze mają czas, by zajmować się swoją »letnią rezydencją« w podmiejskiej wsi Šarišské Čierne, a do tego co lato mogą sobie pozwolić na wakacje w Polsce, we Włoszech czy w Chorwacji…
… Zastępczyni burmistrza Preszowa Katarína Ďurčanská twierdzi, że przystąpienie Słowacji do Unii Europejskiej już przynosi pozytywne skutki. Przede wszystkim w trakcie przygotowań do przystąpienia można było dzięki środkom z funduszy przedakcesyjnych »podciągnąć« główne dziedziny życia miasta do poziomu wymaganego przez UE. Cztery filary, na których opiera się Wspólnota Europejska, to swobodny przepływ obywateli, kapitału, siły roboczej i towarów. Wraz z przystąpieniem do UE miastem bardziej zainteresowali się zagraniczni inwestorzy. Tylko w tym roku w Preszowie rozpoczęło działalność pięć dużych przedsiębiorstw – dwa angielskie, jedno francuskie, jedno niemieckie i jedno amerykańskie. A to oznacza nowe miejsca pracy dla mieszkańców (miasto potrzebuje ich około 1500), wpływy do budżetu oraz rozwiązanie problemów komunalnych i społecznych. Z drugiej strony Słowacy mogli legalnie wyjeżdżać do Austrii, Polski, Niemiec i innych krajów europejskich, aby tam pracować i się uczyć, a także zacieśniać więzi kulturowych, rodzinnych i osobistych z ich mieszkańcami…”.
Chcę się pochwalić, że mój artykuł przez ponad pół roku wisiał na tablicy ogłoszeń w ambasadzie Ukrainy w Budapeszcie, ponieważ opisywał także radykalne zmiany w życiu Debreczyna, drugiego pod względem liczby mieszkańców miasta na Węgrzech, a później napisałem artykuł o gruntownych przemianach w niewielkiej, sąsiadującej z Ukrainą Kisvárdzie.
Przystąpienie do Unii Europejskiej postrzegaliśmy jako niezwykle ważną szansę życiową i potwierdzenie, że kraj zmierza ku wolności i demokracji
O podzielenie się osobistymi wspomnieniami z tego przełomowego dla Słowaków wydarzenia poprosiłem cenionego zarówno na Słowacji, jak i na Ukrainie naukowca, antropologa kulturowego z Uniwersytetu Preszowskiego Alexandra Mušinkę. Przytaczam je dosłownie.

„Wspomnienia dotyczące referendum w sprawie przystąpienia Słowacji do UE w 2003 roku rozpatruję na dwóch powiązanych ze sobą płaszczyznach: jako własne wspomnienia, a zarazem jako wspomnienia o tym, jak ten okres przeżywał mój zmarły ojciec, akademik Mikuláš Mušinka. W gruncie rzeczy są one bardzo podobne, bo w tych sprawach obaj myśleliśmy bardzo, bardzo podobnie.
Ojca niestety nie ma już wśród żywych, a w jego archiwum nie znalazłem żadnej wzmianki o samym głosowaniu. W tamtym czasie żył przede wszystkim przygotowaniami do międzynarodowej konferencji z okazji 200. rocznicy urodzin Aleksandra Duchnowicza, która odbyła się w Preszowie kilka tygodni później, 20–21 czerwca 2003 roku. Ponadto intensywnie przygotowywaliśmy zjazd rodziny Mušinków w jego rodzinnej wsi Kurov. Jestem jednak przekonany, że wziął udział w referendum. Uczestnictwo w wyborach i referendach ojciec uważał za swój obywatelski obowiązek i regularnie głosował. Nawet później, kiedy nie mógł już samodzielnie chodzić, woziliśmy go na głosowanie.
Znacznie wyraźniej niż sam dzień referendum pamiętam nasze ówczesne poglądy. Ojciec był zagorzałym przeciwnikiem ideologii komunistycznej i wszelkich autorytarnych rządów. Bardzo ciężko przeżywał okres rządów premiera Vladimíra Mečiara, kiedy Słowacja zmierzała ku izolacji. Nasza rodzina obawiała się, że kraj pozostanie na uboczu europejskich przemian demokratycznych. Dlatego dojście do władzy Mikuláša Dzurindy i jego proeuropejską politykę przyjęliśmy z wielką ulgą i nadzieją. Kiedy dziś opowiadam o tym ukraińskim przyjaciołom, porównuję tamtą nadzieję z uczuciami, jakie później przyniosła pomarańczowa rewolucja. Oczekiwaliśmy powrotu do normalnego życia, umocnienia demokracji i bardziej otwartej przyszłości. Mieliśmy też nadzieję, że po Słowacji nadejdzie kolej na Ukrainę i że ona również wkrótce stanie się częścią Unii Europejskiej. Doskonale pamiętam, że moja rodzina i moi przyjaciele byli bardzo, bardzo proeuropejscy. Przystąpienie do Unii Europejskiej postrzegaliśmy jako niezwykle ważną szansę życiową i potwierdzenie, że kraj zmierza ku wolności i demokracji.
Właśnie dlatego oburzają mnie obecne słowa premiera Słowacji Roberta Ficy o »sfałszowanym referendum«. Uważam je za bezwstydne i kłamliwe zaprzeczenie woli wyrażonej przez obywateli. Według oficjalnych wyników za przystąpieniem opowiedziało się ponad dwa miliony osób. Gdyby ktoś twierdził, że w rzeczywistości frekwencja w referendum nie przekroczyła wymaganego progu połowy uprawnionych do głosowania, przy tej samej liczbie wyborców w spisach musiałby zakwestionować prawie sto tysięcy kart do głosowania. Nie jest to drobna rozbieżność, lecz poważny zarzut, który wymaga konkretnych dowodów. Moim zdaniem wizyty Roberta Ficy w Moskwie nie dają mu prawa do przenoszenia moskiewskich wyobrażeń o wyborach i obchodzeniu się z historią na decyzję obywateli Słowacji z 2003 roku.
Oburza mnie to również z innego powodu: za przystąpieniem do UE zagłosowało ponad dwa miliony obywateli Słowacji. Ani Robert Fico, ani jego partia Smer nigdy nie zdobyli tylu głosów w żadnych wyborach. W 2002 roku Smer zdobył nieco mniej niż 390 tysięcy głosów, w 2006 roku – około 671 tysięcy, a swój najlepszy wynik osiągnął w 2012 roku, uzyskując około 1,13 miliona głosów. Sam Fico w drugiej turze wyborów prezydenckich w 2014 roku uzyskał nieco mniej niż 900 tysięcy głosów, czyli mniej niż połowę liczby głosów oddanych za przystąpieniem Słowacji do UE. Oczywiście chodzi tu o różne rodzaje głosowań. Liczby te jednak wyraźnie pokazują skalę poparcia dla europejskiej drogi Słowacji. Właśnie dlatego uważam jego obecne próby podważenia tej decyzji za oburzające”.
PS Nie zdążyła jeszcze rozwiać się mgła wokół słów Roberta Ficy o „sfałszowanym referendum”, a on już zasłynął nową wypowiedzią na wspólnej konferencji prasowej ze swoim czeskim kolegą Andrejem Babišem 10 listopada. Zapytany przez dziennikarzy o zapowiedź kanclerza RFN Friedricha Merza, że zablokuje budżet UE na lata 2028–2034, jeśli w pokryciu deficytu finansowania Ukrainy na 2027 rok nie wezmą udziału wszystkie kraje bloku, premier Słowacji odparł: „Keď chcú niečo Nemci… tak sa nepokakáme” („Jeśli Niemcy czegoś chcą… to nie narobimy w gacie”). Dosłownie – nie zrobimy w spodnie. Czeski premier Babiš zażartował, że prasa może nie zrozumieć znaczenia tego słowa, na co Fico odparł, że wszyscy doskonale je rozumieją.
Dosadny język w dyplomacji wywołał burzliwą dyskusję w mediach społecznościowych i tradycyjnych. Obserwatorzy zauważają, że taka „piwna retoryka” stała się znakiem rozpoznawczym Roberta Ficy i jest skierowana przede wszystkim do odbiorców w kraju. Co raz jeszcze potwierdza, że doświadczony politolog Alexander Duleba trafnie ocenił słowa słowackiego premiera.
Wasyl Ilnycki








